Arz açığı nedeniyle dış ticaret potansiyeli sınırlı

Murat AYDIN

Türkiye bakliyat sektörü aslına bakılırsa yıllık yaklaşık 1.3 milyon tonluk üretimiyle ürettiğini tüketen bir yapıda ilerliyor. Bununla birlikte Dahilde İşleme Rejimi ve iç pazardan çekilen ürünün bir kısmını ihracata kanalize eden sektör açısından Türkiye menşeli bakliyatlar küresel pazara fethetmiş durumda.

Türkiye menşeli bakliyat ürünlerine yüksek kaliteli ve niş bir ürün olarak yaklaşan AB ve Ortadoğu gibi geleneksel pazarların yanı sıra Güney Amerika ve Asya pazarlarından da yoğun talep geliyor. Ancak üretimin sınırlı olması nedeniyle sektörün ihracatta kendi rekorlarını geliştirmesi şimdilik bir talep olarak karşımızda duruyor.

Üretimi artırma planları artık hayata geçirilmeli

Türkiye bakliyat sektörünün üretimi ve dış ticareti hakkında bilgiler vermeden önce şunu vurgulamak gerekiyor. Türkiye bakliyatta bir dünya markası ve küresel ölçekte yoğun talep alıyor. Ancak üretimdeki açık, ihracatın yeterince beslenemiyor olması anlamına geliyor. Bu durumu aşmak içinse özel sektör ve kamunun bir araya gelip üretimi artıracak çözüm önerilerini masaya yatırması gerekiyor.

TÜİK verilerine göre bugün itibarıyla Türkiye’nin 202 milyon dekarlık işlenen tarım alanı söz konusu. Bu alanların 30 milyon dekarı ise nadas alanı olarak boşta bekliyor. Bununla beraber kuru baklagillerin toprağı besleyici ve verimi artırıcı özellikleri ile bu alanlar için ideal olduğunu pek tabi bilim zaten söylüyor.

Dolayısıyla atıl arazilerin beşte birinin dahi bakliyat üretimine yönlendirilmesi arz açığının kapanması anlamını taşıyor. Farklı bir ifadeyle nadasa bırakılan tarım arazilerinin bakliyat ürünleri ile ekilmesi durumunda 1,3 milyon ton bandında seyreden üretim 3,6 ile 3,9 milyon ton aralığına çıkabilir. İşte bu hamle sektörün daha yüksek hacimli ihracat yapmasını beraberinde getireceği gibi firmaların yenilikçi lezzetler sunması için gereken araştırma bütçelerinin de doğmasını sağlayacak.

Kümelenmeye geçilmeli

Üretimi artıracak stratejilerden biri de ‘Havza Bazlı Destekleme Modeliyle’ ilgili. Türkiye’de halen uygulamada olan bu modele göre Türkiye’deki ilçelerin neredeyse tamamı ayrı birer havza ilan edilmiş durumda. Yani nohut 566, kuru fasulye 381 ve mercimek 266 havzada destekleniyor.

Dolayısıyla her bir ürün farklı bölgelerde ve fazla sayıda havzada destekleniyor. İşte burada verimden ziyade küçük ölçekli aile işletmelerinin ürettiği ve ölçek sorununun bulunduğu sektör açısından verimlilik sorununa değinmek gerekiyor. Havza Bazlı Destekleme Modeli’nde ana amaç her bir ürünün en verimli üretileceği bölgeleri belirlemek olmalı ve havza sayısını azaltarak, kümelenme sağlayacak şekilde ürünleri desteklemeye devam edilmeli.

Sertifikalı tohum üretimini güçlendirmek elzem

Bakliyat sektörünün ihracatta arzu ettiği yüksek döviz girdilerini sağlamak için işin doğrusu kademeli bir planlamaya ihtiyaç var. Nadasa bırakılan arazilerde bakliyat ekimi yapıldı diyelim, bundan sonraki adım ise ürünün kalitesini korumakla ilgili olmalı.

İşte bu noktada da sektörün tohumluk üretimi noktasında da gelişmesi gerektiği açıkça karşımızda duruyor. Türkiye’nin son 20 yılda tohumluk üretimi 9 kat, tohum ihracatı ise 13 kat arttı. Bu tablonun bakliyata da yansıması gerekiyor.

Çünkü bakliyat sektöründe genel itibarıyla bir verimlilik sorunu söz konusu. Sektör temsilcileri bu sorunu çözmek adına sertifikalı tohum üretimi ve kullanımını özendirecek mekanizmanın daha da güçlendirilmesi çağrısını yapıyor. Kuru baklagillerin münavebeli (dönüşümlü) ekim için en ideal ürünler olduğunu belirten sektör temsilcileri, “12’nci Kalkınma Planında kuru baklagiller ekiminin münavebeli ekim sistemi kapsamında öncelikli olacağı açıklandığına” dikkati çekiyor.

Bu kararın hayata geçirilmesi ise sektör açısından son derece stratejik bir eşiğin aşılması anlamına geliyor. Tüm bunlara ilave ‘Türkiye Çölleşme Hassasiyet Haritası’nda toprakların büyük bir bölümü orta ve yüksek hassasiyet bölgesi kategorisinde. Dolayısıyla su kısıtlı, kurak, kıraç bölgelerde su ihtiyacı birçok ürüne kıyasla çok daha az olan nohut ve mercimek ekiminin teşvik edilmesi gerekiyor.

Kırmızı mercimek ihracatında 3’üncü nohutta ise 5’inci

TÜİK verilerine göre, Türkiye 2023 yılında 1 milyon 308 bin ton bakliyat üretimi gerçekleştirdi. Bunun yüzde 44’ünü nohut, yüzde 32’sini kırmızı mercimek, yüzde 18’ini kuru fasulye kalan yüzde 6’lık bölümünü ise yeşil mercimek ve bakla gibi diğer baklagillerin oluşturdu.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü istatistiklerine göre Türkiye, dünya nohut üretiminde 3’üncü, kırmızı mercimekte ise 4’üncüdür. Ayrıca kırmızı mercimek ihracatında 3’üncü ve nohutta ise 5’inci sırada yer alıyor. TÜİK Özel Ticaret Sistemi istatistiklerine göre, Türkiye bakliyat sektörü 2023 yılında 774 bin tonluk ihracat yaptı.

İhracatın yüzde 57’sini kırmızı mercimek, yüzde 31’ini kuru bezelye ve yüzde 11’ini nohut oluşturdu. Irak, Sudan, Cezayir, Mısır ve Almanya’nın bu dönemde en önemli ihraç pazarları arasında yer aldı. Buna ilave 2023 yılında 1 milyon tonluk ithalat yapıldı. Bu ithalat karşılığında 669 milyon dolar ödendi.

Yeterlilik sorunu var

Son olarak dünya genelinde kişi başına düşen bakliyat tüketiminin yıllık ortalaması 7,4 kilogram iken Türkiye’de ise 12,9 kilogram düzeyinde. Ürün bazında bakıldığında, nohut 4,8 kilogram, kırmızı mercimek 4,1 kilogram, kuru fasulye 3,1 ve yeşil mercimek 0,7 kilogram seviyesinde.

Yeterlilik açısından incelendiğinde bakliyatta yüzde 83’lük oranı yakalayan Türkiye bu alanda bir miktar ithalat yapmak durumunda kalıyor. Ürün bazında bakıldığında Türkiye’nin şu an sadece kuru fasulyede yüzde 107 ile kendi kendine yeterli durumda olduğu gerçeğiyle karşı karşıyayız. Bu oran nohut için yüzde 96, kırmızı mercimekte yüzde 57 ve yeşil mercimekte yüzde 51’i ancak buluyor.

Organik tarım metotları teşvik edilmeli

Atalık tohumları ve geçmişten gelen kültürü ile Türkiye, bakliyat üretimi için ideal bir ortama sahip. Anadolu topraklarının bereketini gelecek nesillere taşımak ise tarım sektörünün tüm paydaşlarının ortak sorumluluğu olmalı. Üretimi iklim koşullarına uyumlu hale getirerek ve yeni teknolojileri yakından takip ederek üretim verimliliğini artırmak mümkün.

Böylece tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilir bir şekilde genişletmekten söz edebiliriz. Bakliyat tarımının sürdürülebilirliğini sağlamak için ise organik tarım metotlarının teşviki, atalık tohumların korunması ve çeşitlendirilmesi, Ar-Ge faaliyetlerine yatırım yapılması, çiftçilere yönelik eğitim ve danışmanlık hizmetleri verilmesi sektörün derinliğin yanı sıra katma değer kazanması anlamına geliyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
baymavi
bahsegel
betonred
betmatik
betlike
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
betkom
betine
bet
betebet
nakitbahis
mrbahis
mostbet
mobilbahis
milosbet
meritking
milanobet
matbet
markajbet
matadorbet
lordbahis
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
elexbet
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort
pendik escort