By Can Kaya 
Kuzey Kore, 1960’lı yıllardan itibaren Afrika’da birçok ülkeye devasa heykeller ve çeşitli yapılar inşa etti. Bu durum, 2010 yılında Senegal’de açılışı yapılan Afrika Rönesans Anıtı ile birlikte uluslararası gündemde daha fazla yer bulmaya başladı. Kore devletine bağlı Mansudae Sanat Stüdyosu’nun yurt dışı projelerini yürüten Mansudae Denizaşırı Projeleri, bu anıtları inşa eden önemli bir kamu girişimidir. Peki, Pyongyang’ın bu ‘anıt diplomasisi’ arkasında yatan gerçek nedenler nelerdir?
Mansudae Sanat Stüdyosu, 1959 yılında kurulmuş olup, Kuzey Kore’de gerçekleştirilen propaganda faaliyetlerinde kritik bir rol üstlenmektedir. Askeri geçit törenlerinde sergilenen devasa heykeller, duvar resimleri ve günlük yaşamı yansıtan posterlerin çoğu, burada çalışan yaklaşık 4 bin kişilik bir ekip tarafından üretilmektedir. Mansudae Denizaşırı Projeleri, Kuzey Kore’nin bu sanatsal yeteneklerini kimi zaman diplomatik bir jest olarak, kimi zaman da maddi kazanç sağlamak amacıyla yurtdışında pazarlamaktadır.
Kuzey Kore’nin anıt diplomasisinin kökleri, Kore Savaşı’na kadar uzanmaktadır. 27 Temmuz 1953’te imzalanan ateşkes antlaşması ile sona eren savaş, Kuzey Kore’yi adeta kapalı bir kutuya dönüştürmüştür. ABD gibi birçok ülke tarafından yaptırım uygulanan Kuzey Kore, ticari ve diplomatik ilişkilerini Sovyetler Birliği ve Çin gibi ideolojik yakınlık taşıyan ülkelerle sürdürmüştür. 1960’lı yıllarda Afrika’daki ülkelerin bağımsızlık ilanları başlamışken, Kuzey Kore bu durumu Birleşmiş Milletler nezdinde daha fazla destek kazanmak için bir fırsat olarak değerlendirmeye karar verdi.
Senegal’in Dakar kentindeki 52 metre yüksekliğindeki Afrika Rönesans Anıtı, bu dönemde inşa edilen birçok heykelin en bilinen örneklerinden biridir. Bu anıtlar, bağımsızlık ve emperyalizmle mücadele temalarını içermekteydi. Kısa zamanda Sudan, Tanzanya ve Madagaskar gibi birçok Afrika ülkesinde saraylar, stadyumlar ve su kanalları gibi yapılar da inşa edilmeye başlandı. Ancak, 1980’li yıllarda Kuzey Kore ekonomisi kötüleşmeye ve Soğuk Savaş’ın sonu gelmeye başladı. 1991’de Sovyetler Birliği’nin çöküşü, Kuzey Kore’nin ekonomik durumunu daha da kötüleştirdi.
Buna rağmen, heykel diplomasisi yeni bir biçim alarak Kuzey Kore için önemli bir gelir kaynağı haline geldi. Senegal’deki Afrika Rönesans Anıtı, 2010 yılında tamamlandığında dünya basınında büyük yankı buldu. Ayrıca Benin’deki Kral Behanzin Heykeli, Botsvana’daki anıtlar ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Laurent-Désiré Kabila heykeli gibi başka önemli yapılar da bulunuyor. Kuzey Kore’nin inşa ettiği bu heykeller, dünya genelinde ilginç tartışmalara ve değerlendirmelere yol açmaya devam ediyor.